Chúng nằm trong một cuốn sách mỏng in năm 1930, bằng tiếng Anh, do Công ty Than Bắc Kỳ của Pháp phát hành để chào hàng với giới đầu tư nước ngoài. Gần một thế kỷ nằm im trong kho lưu trữ. Giờ mới có bản số hoá.
Nhưng tấm ảnh khiến chúng mình dừng lại lâu nhất không phải cầu cảng, cũng không phải nhà máy điện.
Là tấm có hàng người đứng rải trên sườn vỉa than. Vai trần, tay cuốc, phơi dưới nắng. Cuốn sách viết gọn lỏn hai chữ tiếng Anh: "coal by hand" — than cuốc bằng tay.
Bốn cần cẩu điện 120 tấn/giờ. Đoàn tàu điện 300 tấn. Một triệu tư tấn than một năm.
Người Cẩm Phả hôm nay đi qua những con đường ấy mỗi ngày.
Có ai ngờ dưới chân mình là ngần ấy câu chuyện lịch sử.
Hỏi thật nhìn ảnh Cẩm Phả hôm nay bạn có nhận ra nơi nào không.
